خبيثه وبد - كه كلمهء شرك يا هر اعتقاد بد وسخن بدى كه خدا نهى از آن نموده باشد - مانند درخت خبيث بد است كه نموكننده نباشد - وبعضي گفته‌اند كه مراد درخت حنظل است ، وبعضي كشوث گفته « 1 » ، وبعضي درخت گنديدهء بىثبات به اين أوصاف است كه مصداقى نداشته باشد « 2 » ، وهر دو تشبيه در نهايت كمال ظهور ووضوح است ، زيرا كه كلمات صادقه وعقايد حقّه مانند درختى است كه ريشهء آن ثابت است وبه رياح عاصفه از شكوك وشبهات از پا بدر نمىآيد وبه جانب آسمان بلند مىشود ونهايت رفعت دارد ومقبول درگاه الهى مىگردد وروز به روز به تفكرات صحيحه واعمال صالحه وأمطار فيوضات ربّانيّه برومند مىگردد ودر دنيا آنا فآنا مثمر ثمرات طيّبه از وفور يقين وكثرت اعمال صالحه واخلاق حسنه وقرب خدا مىشود ، وهر چند سعى كنند أهل باطل كه آن را بركنند وزايل گردانند نتوانند ، ودر آخرت مثمر نعيم ابدى ولذات غير متناهية ودرجات عاليه مىباشد ، وكلمات كاذبه وعقايد باطله ثمره‌اش مانند حنظل براي عقول سليمه تلخ وناگوار است ، وهر چند أهل ضلالت وجهالت سعى در تقويت آن نمايند بزودى از بيخ كنده مىشود وثباتى نمىدارد ودر آخرت بغير از وبال ونكال وزقوم وضريع وغسلين ثمره نمىبخشد . وامّا اخبارى كه عامه وخاصه در تأويل اين آيات ذكر كرده‌اند : عامه از ابن عباس روايت كرده‌اند كه جبرئيل به حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم عرض كرد كه : شمائيد آن درخت وعلي عليه السّلام شاخ آن است وحسن وحسين عليهما السّلام ميوه‌هاى آنند « 3 » . ودر فردوس الاخبار از حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم روايت كرده است كه : من آن درختم وفاطمه شاخ بزرگ آن درخت است ، وعلي عليه السّلام آبستن كنندهء آن درخت است ، وميوه‌هاى آن درخت حسنين عليهما السّلام ، ودوستان أهل بيت برگهاى آن درختند ، وهمهء اجزاى آن درخت

--> ( 1 ) . كشوث : گياهى است زرد رنگ داراى ساقه‌هاى باريك وبىبرگ . ( فرهنگ عميد 3 / 1973 ) . ( 2 ) . مجمع البيان 3 / 312 . ( 3 ) . مجمع البيان 3 / 312 .